Get Adobe Flash player

Opis konstrukcji

Przęsła

W odróżnieniu od całkowicie zamkniętej konstrukcji mostu Stephensona,  Lentze zaprojektował przęsła z równoległymi ścianami kratowymi. Takie przęsła okazały się nie tylko lżejsze i przez to oszczędniejsze w zużyciu materiałów, ale także mniej narażone na działanie wiatru. Rozpiętość każdego z nich była jednakowa i wynosiła w osiach filarów 130,88 m, podporowa wynosiła 128,60 m, a w świetle otworów 121 m. Przęsła mostu mają gęsto skratowane dźwigary równoległe ze słupkami i krzyżulcami wykonanymi z płaskowników. Górne i dolne pasy tworzą, tak zwane "otwarte profile komorowe", składające się z kątowników oraz poziomych i pionowych walcowanych płyt połączonych nitami. Wysokość dźwigarów wynosi 8,68 m, zaś ich wzajemna odległość 6,43 m. Obydwa dźwigary główne łączą od spodu kratowe poprzecznice, przenoszące ciężar jezdni wraz z obciążeniem eksploatacyjnym. Wzmocnienie konstrukcji przęsła stanowią trzy poziome wiatrownice, jedna w pasie dolnym i dwie w pasie górnym. Pomost wykonany został z bali o przekroju kwadratowym oraz desek. Przestrzeń między dźwigarami mostu umożliwiła ułożenie na moście tylko jednego toru w osi mostu. Po obu jego stronach biegły jezdnie dla ruchu kołowego. Ze względu na to, że pomost był bardzo wąski, w czasie przejazdu pociągów ruch kołowy musiał być wstrzymywany. Dla pieszych zbudowano chodniki o szerokości 0,94 m znajdujące się na zewnątrz kratowych ścian mostu.

Przyczółki i bramy wjazdowe

Monumentalny charakter mostu podkreślały przyczółki wykonane z cegły, zwieńczone potężnymi bramami portalowymi z prostokątnymi wieżami wyższymi o 12,5 m od dźwigarów. Znajdowały się w nich kazamaty i pomieszczenia służące za wartownie. Na portalach umieszczono duże płaskorzeźby o szerokości 7 m i wysokości 4 m. Płaskorzeźba na portalu zachodnim (od strony Tczewa) została wykonana przez rzeźbiarza Gustava Blasera w 1860 r. Przedstawiała fikcyjną scenę otwarcia mostu przez Fryderyka Wilhelma IV, napis pod nią głosił: "Pod rządami Fryderyka Wilhelma IV 27 lipca 1851 rozpoczęto i 12 października 1857 dla ruchu otworzono." Płaskorzeźba na wschodnim portalu (od strony Lisewa), zaprojektowana przez rzeźbiarza Hermanna Schievelbeina w 1859 r., pokazywała ujarzmionych i nawracanych przez Mistrza Krzyżackiego Winricha von Kniprode Litwinów. Pod tym obrazem napisano: "Na pamiątkę dni największego rozkwitu Zakonu Krzyżackiego w Prusach za panowania Mistrza Winricha von Kniprode." Obie płaskorzeźby zostały usunięte w 1929 roku przez władze polskie.

 Wieżyczki

Filary mostu zwieńczono dziesięcioma wieżami (dwie na każdym filarze), utrzymanymi w stylu neogotyckim nawiązującym do architektury zamku w Malborku. Rola wież nie ogranicza się wbrew pozorom tylko do dekoracji, zabezpieczały one przęsła przed przesunięciami poprzecznymi. Do naszych czasów dotrwały jedynie cztery wieżyczki, dwie zostały zniszczone podczas wysadzenia mostu w 1939 r., a kolejne cztery rozebrano w 1948 roku.

 

Charakterystyka obecnej konstrukcji mostu

 

Obecną konstrukcję nośną mostu tworzy 12 przęseł o pięciu różnych typach konstrukcji:

 

1. Przęsło nr 1 to wolnopodparta konstrukcja belkowa, wybudowana w 1961r. Rozpiętość przęsła wynosi 18,50m, szerokość jezdni 8,90m, a szerokość użytkowa chodników 2,50m. Konstrukcję nośną przęsła tworzą 4 dźwigary stalowe z współpracującą żelbetową płytą pomostu.

 

2.  Przęsła nr 2 i 3 to uciąglona konstrukcja angielskiego, składanego mostu wojskowego typu ESTB z jazdą dołem, która pierwotnie znajdowała się na sąsiednim moście kolejowym. Dźwigary główne to skręcane na śruby kratownice o pasach równoległych z wykratowaniem typu X. Pomost tworzą stalowe poprzecznice i podłużnice, na których ułożone są prefabrykowane płyty żelbetowe. Rozpiętości przęseł wynoszą 125,27 i 126,79m oraz strefa uciąglenia o długości 1,905m. Szerokość jezdni wynosi zaledwie 3,50m, a szerokość użytkowa chodników to 1,20m. W 1998 r. przeprowadzono ograniczone badania stali, z której wykonane są przęsła ESTB. Na podstawie badań wytrzymałościowych i chemicznych stwierdzono, że pobrane próbki to nieuspokojona stal węglowa, konstrukcyjna, zwykłej jakości.

 

3.  Przęsła nr 4, 5 i 6 to zachowana z 1857r. unikalna konstrukcja Lentza z kraty wielokrotnej. Przęsła nr 4 i 5 tworzą układ ciągły, przęsło 6 posiada jedynie wspornik po zniszczonym starym przęśle nr 7. Pasy górne i dolne dźwigarów głównych stanowią tzw. "otwarte profile komorowe" złożone z pionowych i poziomych blach połączonych ze sobą poprzez kątowniki pasowe i nity. "Środnik"- przestrzeń pomiędzy pasami to siatka wzajemnie krzyżujących się płaskowników w zmiennym rozstawie (zagęszczone przy podporach) oraz dodatkowo wzmocniona pionowymi elementami stalowymi (słupki lub żebra usztywniające). Dźwigary główne połączono dołem kratowymi poprzecznicami, na których spoczywa konstrukcja drewnianego pomostu. W płaszczyźnie pasów dolnych znajduje się poziome, kratowe stężenie wiatrowe typu X. Stężenie górne dźwigarów stanowią ramy złożone ze słupków kraty, pionowych przepon kratowych oraz dwóch poziomych stężeń wiatrowych typu X. W roku 1997 na Universität Kaiserslautern i w Schweißtechnische Lehr - und Versuchsanstalt w Saarbrücken przeprowadzono szczegółowe badania mechaniczne i chemiczne stali mostu Lentze`a na podstawie próbek pobranych ze wspornika przęsła nr 6. Badania chemiczne i wytrzymałościowe wykazały, że zastosowana stal cechuje się warstwową strukturą, o zróżnicowanych właściwościach wytrzymałościowych w kierunku prostopadłym i równoległym do kierunku walcowania.

 

4.  Przęsła nr 7 - 9 to wolnopodparte kratownice z jazdą górą wybudowane w latach 1946 - 1947. Dźwigary główne to nitowane kratownice o pasach równoległych z wykratowaniem typu W, o rozpiętośćiach przęseł 3x39,50m. Na pasach górnych krat oraz środkowej podłużnicy podpartej na pionowych stężeniach kratowych spoczywa drewniany pomost. Szerokość jezdni wynosi 5,30m, a szerokość chodników to 0,90m.

 

5.  Przęsła nr 10 - 12 to pochodzące z 1912 r., wolnopodparte kratownice nitowane, o pasach równoległych z jazdą dołem. Rozpiętości przęseł wynoszą 3x81,60m. W płaszczyźnie pasów dolnych krat wbudowany jest pomost składający się z nitowanych blachownicowych poprzecznic oraz podłużnic z dwuteowników walcowanych. Na ruszcie jezdni ułożone są kształtowniki "zoresówki" tworzące pomost. Szerokość jezdni wynosi 6,05m, a szerokość chodników to 1,40m.